Joan Miró in Spanje: het voorrecht om met zijn werk te leven

Er is iets heel bijzonders aan wonen in Spanje dat, misschien juist omdat het zo toegankelijk is, makkelijk als vanzelfsprekend wordt gezien. We zijn omringd door een ongelooflijke hoeveelheid kunst, architectuur en cultuurgeschiedenis, en vaak hoef je geen reis te plannen of een ticket te kopen om ervan te genieten. Je loopt gewoon door de stad en komt iets tegen waarvoor mensen van over de hele wereld speciaal zouden afreizen. Joan Miró is daar een bijzonder goed voorbeeld van. Zijn werk is deel van het Spaanse culturele landschap, ver voorbij de muren van een museum, en dat we het zo makkelijk kunnen beleven, waarderen we volgens ons niet genoeg.

Barcelona is natuurlijk een van de beste plekken om Miró te begrijpen. In de Fundació Joan Miró kun je een hele middag doorbrengen tussen zijn werk, van schilderijen en sculpturen tot tekeningen, keramiek, textiel en de vele studies en schetsen die laten zien hoe zijn ideeën zich ontwikkelden. De collectie telt meer dan 14.000 werken, waaronder duizenden voorbereidende tekeningen, en het gebouw zelf werd ontworpen door Josep Lluís Sert om een plek te creëren waar Miró’s werk echt beleefd kon worden. Het is moeilijk om de kunstenaar los te zien van de stad, en net zo moeilijk om in Barcelona tijd met zijn werk door te brengen zonder te begrijpen hoe belangrijk die band was.

Maar je hoeft geen museum in om hem te vinden. Terug in Madrid kun je Miró tegenkomen door simpelweg door de stad te lopen. Een van onze favoriete voorbeelden is Proalí, de sculptuur in het Museo de Escultura al Aire Libre de La Castellana, onder de brug tussen Juan Bravo en Eduardo Dato. Het openluchtmuseum werd opgericht om moderne en abstracte Spaanse beeldhouwkunst naar de openbare ruimte te brengen, en dat idee voelt vandaag nog altijd bijzonder relevant. Het is heel anders om een kunstwerk tegen te komen tijdens je gewone dag dan om bewust een museum binnen te stappen om het te zoeken. Je kunt onder de brug door lopen, de sculptuur zien, een paar minuten stilstaan of gewoon doorlopen. Geen ticket, geen reservering en geen scheiding tussen het werk en de stad eromheen. Het staat er gewoon, in Madrid.

Een klein stukje verderop is er een heel ander voorbeeld van Miró’s aanwezigheid in de stad. Op de gevel van het Palacio de Congresos de Madrid, aan de Paseo de la Castellana, prijkt een enorm keramisch mozaaïek, ontworpen door Miró en uitgevoerd samen met keramist Josep Llorens Artigas. De muurschildering werd in 1980 aangebracht, beslaat ongeveer 550 vierkante meter en bedekt een flink deel van het gebouw. Het is het soort werk waarvoor je eigenlijk stokstijf zou moeten blijven staan, maar omdat het er al decennia hangt, kan het onderdeel worden van het decor van de stad. Mensen lopen er elke dag langs. Auto’s rijden erlangs. Duizenden mensen zien het waarschijnlijk zonder het echt te zien.

Dat is in veel opzichten wat wij het interessantst vinden aan de relatie tussen Miró en Spanje. Zijn werk wordt niet alleen bewaard als iets uit het verleden. Het is nog altijd fysiek aanwezig op de plekken waar mensen vandaag wonen, werken en zich verplaatsen. Barcelona heeft een complete stichting gewijd aan zijn werk, maar ook in Madrid zijn stukken van hem geïntegreerd in de stad zelf. Je hoeft niet per se naar kunst te zoeken om het te vinden. Soms moet je gewoon wat beter letten op wat er om je heen is.

We hebben hier veel over nagedacht terwijl we werkten rond de terugkeer van de Air Jordan 7 ‘Miró’ en onze eigen interpretatie van hoe de Jumpman er door zijn ogen uit zou kunnen zien. Het is makkelijk om Miró te bekijken via foto’s, boeken of een scherm en meteen de vormen, kleuren en symbolen te herkennen die zo met hem verbonden zijn. Maar hoe langer we naar zijn werk kijken, hoe meer we voelen dat er iets belangrijks verloren gaat als je het alleen als reproductie ziet. De schaal van een sculptuur, de textuur van een keramisch oppervlak, de manier waarop een kleur verandert met het licht of hoe een werk samenspeelt met de architectuur eromheen: dat komt via een foto niet echt over.

Daarom wilden we het aantal foto’s in dit verhaal ook bewust beperkt houden. We hadden de pagina kunnen vullen met beelden van Miró’s werk, maar dat zou bijna het doel voorbijschieten. Er is online al eindeloos veel van zijn werk te zien, en we denken niet dat nog een verzameling beelden veel toevoegt als sommige van deze werken op korte loop- of rijafstand staan. We moedigen onze community liever aan om ze in het echt te gaan ervaren. Ben je in Barcelona, neem dan de tijd voor de Fundació Joan Miró. Ben je in Madrid, loop dan onder de brug van Juan Bravo door om Proalí te vinden en ga daarna richting het Palacio de Congresos om de muurschildering goed te bekijken. Maak niet alleen een foto om vervolgens door te lopen. Kijk naar de schaal, de materialen en de relatie tussen het werk en alles wat eromheen gebeurt.

Het is een bijzonder geluk dat we belangrijke kunst op deze manier kunnen beleven. Mensen reizen de wereld rond om Miró te zien en plannen vaak hele reizen rond musea en tentoonstellingen die aan zijn werk zijn gewijd. In Spanje kunnen we hem in veel alledaagsere omstandigheden tegenkomen. We kunnen besluiten een middag met zijn werk door te brengen, maar we kunnen er ook zomaar op stuiten onderweg naar iets anders. Dat niveau van toegang zie je makkelijk over het hoofd omdat het voor ons normaal is, maar op de meeste plekken is het dat echt niet.

Misschien is dat het echte voorrecht van hier wonen. Niet alleen toegang hebben tot grote kunst, maar dat zoveel ervan deel uitmaakt van het dagelijks leven dat we soms vergeten stil te staan en het te waarderen. Miró is niet alleen iets om in een boek te bestuderen of op een sneaker te herkennen. Zijn werk staat in onze steden, in onze musea, op onze gebouwen en in onze openbare ruimtes. Het staat er al decennia en als we de tijd nemen om te kijken, wacht het nog steeds op ons.

Dus in plaats van die hele ervaring via een scherm naar je toe te brengen, nodigen we je liever uit om het zelf te gaan zien. We hebben ontzettend veel geluk dat we zoveel Miró zo dichtbij hebben, en dat is de moeite waard om te benutten. Loop onder de brug door. Wandel over de Castellana. Bezoek de stichting in Barcelona. Sta een tijdje voor het werk en kijk wat je opmerkt als je er niet door een telefoon naar kijkt.

Soms is de beste manier om een kunstenaar te begrijpen gewoon om voor zijn werk te gaan staan.